معرفی زبان برنامه نویسی PLC دلتا به زبان ساده

امروزه اتوماسیون صنعتی نقش انکار ناپذیری در صنایع مختلف بازی میکند و یکی از رکن‌های مهم کارخانه‌جات و صنایع تولیدی و پتروشیمی، اتوماسیون فرآیندها است.

گستردگی اتوماسیون صنعتی باعث شده تا تجهیزات و ابزارهای بی‌شماری در این زمینه توسعه داده شوند و شرکت‌های تکنولوژیکی بسیاری در سراسر دنیا در این زمینه مشغول به کار هستند.

یکی از مهم‌ترین و مشهورترین این شرکت‌ها، شرکت دلتا است که تجهیزات آن در کشورهای مختلف و به خصوص در صنایع گوناگون ایران هم استفاده‌ی زیادی دارند.

در این مقاله قصد داریم تا بگوییم زبان برنامه نویسی PLC دلتا چیست و با نرم افزارهایی میتوان یک plc برند دلتا را برنامه نویسی کرد.

در ادامه با مجله لاجیک صنعت همراه باشید.

خدمات برنامه نویسی plc لاجیک صنعت همراه با گارانتی و خدمات پس از فروش

معرفی نرم افزارهای مورد استفاده برای برنامه نویسی PLC دلتا (ISP Soft و WPL Soft)

در رابطه با پیاده‌سازی زبان برنامه نویسی PLC دلتا، شرکت دلتا دو نرم افزار را معرفی نموده است که در ادامه ابتدا نرم افزار ISP Soft و سپس نرم افزار WPL Soft را معرفی خواهیم نمود. این نرم افزار جدیدترین ابزار توسعه برنامه برای کنترلرهای منطقی قابل برنامه‌ریزی (PLC) دلتا است که با استاندارد IEC 61131-3 برای یکپارچه‌سازی چندین کار مختلف برای مدیریت پروژه‌ها مطابقت دارد. کاربران می‌توانند از بلوک‌های تابع استاندارد PLCopen® و همچنین بلوک‌های عملکردی خود توسعه یافته (Self-improved blocks) دلتا استفاده کنند تا به راحتی نیازهای کنترلی مختلف خود را مرتفع کنند. ISP Soft یک محیط توسعه کارآمد و راحت را به کاربران ارائه می‌دهد و برای سیستم‌های کنترل کوچک و پیچیده مناسب است.

نرم افزار بعدی WPL Soft نام دارد که جهت برنامه نویسی PLC های دلتا بجز سری AH500 استفاده می‌شود.

در جدول زیر پرکاربردترین دستورات مورد استفاده در زبان برنامه نویسی PLC دلتا نشان داده شده است.

مطلب مرتبط: plc چیست؟

پرکاربردترین توابع زبان برنامه نویسی PLC دلتا

توابع مختلفی در زبان برنامه نویسی پی ال سی دلتا استفاده می‌شوند که در ادامه مهم‌ترین آن را توضیح خواهیم داد.

1- تایمر (Timer):

تایمر یا زمان شمار جهت زمان شماری در برنامه استفاده می‌شود. در زبان برنامه نویسی PLC دلتا تایمرها از نوع تاخیر در وصل هستند. تعداد این تایمرها نیز 256 عدد هستند.

در این تابع پارامترهای مربوطه شامل موارد زیر میگردد:

Tn: شماره تایمر مورد نظر

Dn: رجیستر مربوط به مقدار زمان تایمر (عدد ثابت یا متغیر)

2- کانتر (Counter):

کانتر یا شمارنده جهت شمارش در برنامه نویسی استفاده می‌شوند. در زبان برنامه نویسی PLC دلتا کانترها در دو نوع 16 بیتی (شمارنده افزایشی) و 32 بیتی (شمارنده افزایشی یا کاهشی) در درسترس قرار دارند.

در این تابع پارامترهای مربوطه شامل موارد زیر می‌گردد:

Cn: شماره کانتر مورد نظر

Dn: رجیستر مربوط به مقدار از پیش تعیین شده (عدد ثابت یا متغیر)

3- برخی توابع پرکاربرد دیگر

توابع ساده و مهمی همچون مقایسه‌گرها، توابع ریاضی مانند: جمع کننده، تفریق کننده، ضرب کننده و تقسیم کننده نیز در دو حالت 16 بیتی و 32 بیتی در زبان برنامه نویسی PLC دلتا، کاربرد بسیاری دارند.

مفاهیم اولیه در خصوص زبان برنامه نویسی PLC دلتا

به طور کلی و به زبان ساده، زبان برنامه نویسی PLC دلتا شامل مفاهیم پایه مانند: انواع داده‌ها، متغیرها، عملگرها، ساختارهای کلی و توابع می‌شود. همچنین زبان‌های مختلف برنامه نویسی در PLC دلتا قابل استفاده هستند که شامل: منطق نردبانی، نمودار توابع متوالی، متن ساختار یافته و نمودار بلوک توابع می‌باشند. در ادامه به معرفی مختصر هر یک از این زبان‌های برنامه نویسی خواهیم پرداخت.

مطلب مرتبط: انواع زبان های برنامه نویسی PLC

1- برنامه نویسی به زبان منطق نردبانی (Ladder Logic)

مهم‌ترین و پرکاربردترین زبان برنامه نویسی PLC دلتا، زبان گرافیکی به نام برنامه نویسی به زبان منطق نردبانی است. منطق نردبانی تکنولوژی است که چندین دهه پیش، PLC جایگزین آن شد. مدارهای کنترلی با رله ساخته شده بودند و سیم کشی قابل ملاحظه‌ای نیاز بود همچنین نمودار کلی، شبیه یک نردبان بود.

باتوجه به شکل زیر پیداست که برنامه نویسی به زبان منطق نردبانی به دلیل خوانایی آسان نسبت به سایر زبان‌های برنامه نویسی ارجحیت دارد.

از طرفی به دلیل آشنایی با سمبل‌هایی که معمولاً در شماتیک‌های الکتریکی استفاده می‌شود، یادگیری این زبان بسیار سریع‌تر و آسان‌تر است. مهندسان و پرسنل تعمیر و نگهداری در حال حاضر با خواندن شماتیک‌های الکتریکی راحت هستند، بنابراین خواندن این نوع کد برنامه نویسی برای این گروه مهم آسان‌تر می‌باشد.

2- برنامه نویسی به زبان نمودار توابع متوالی (Sequential Function Chart)

دیگر زبان برنامه نویسی PLC دلتا، SFCها یا برنامه نویسی به زبان نمودار توابع متوالی هستند. این نوع زبان‌ها، زبان‌های برنامه‌نویسی مبتنی‌بر متن نیستند، بلکه زبان‌های برنامه‌نویسی بصری هستند، مشابه فلوچارت‌های الگوریتم‌های مربوط به علوم کامپیوتر. SFCها معمولاً در سناریوهایی که چندین حالت از عملیات وجود دارد، استفاده می‌شوند و نمایش آن‌ها آسان‌تر است. مزیت برنامه نویسی SFC توانایی آن در کمک به مهندس در تجزیه فرآیندهای بزرگ و پیچیده به قسمت‌های کوچک‌تر است که به راحتی قابل درک هستند.

از آنجایی که SFC برای اهداف متفاوتی استفاده می‌شود، نباید آن را با نمودار نردبانی مقایسه کرد. در عوض می‌توانید آن را به عنوان یک زبان برنامه نویسی مکمل در نظر بگیرید که می‌توانید برای فرایندهای متوالی از آن استفاده کنید. حتی می‌توانید فرایند را در SFC مدل کنید، سپس منطق کنترل را در نمودار نردبانی پیاده کنید.

3- برنامه نویسی متن ساختار یافته (Structured Text)

نمونه‌ای دیگر برای بحث زبان برنامه نویسی PLC دلتا به عنوان یکی از زبان‌های برنامه نویسی مطابق با استاندارد IEC-61131 PLC، برنامه نویسی به زبان متن ساختار یافته یا ST مبتنی‌بر زبان‌های برنامه نویسی سنتی مانند: پایتون یا جاوا است و شباهت زیادی به آن‌ها دارد.

زبان برنامه نویسی متن ساختار یافته به جای اینکه مبتنی‌بر حالت گرافیک یا بصری باشد مانند: منطق نردبانی یا نمودار بلوک تابع، فقط همین است، متن!

توسط این زبان برنامه نویسی PLC دلتا، می‌توان محاسبات و دستورالعمل‌های ریاضی را به هم متصل کرد تا محاسبات پیچیده را روی یک خط برنامه انجام دهد.

مانند همه‌ی زبان‌های برنامه‌نویسی، برنامه نویسی به زبان متن ساختاریافته دارای مزایا و معایبی است که در ادامه بیان شده‌اند:

1- عدم نیاز به پیش زمینه در خصوص زبان برنامه نویسی PLC دلتا

2- ST مبتنی‌بر متن است

3- ST یک زبان برنامه نویسی سبک (از نظر حجم اشغالی در حافظه) است

4- فایل های برنامه نویسی ST را میتوان به راحتی به اشتراک گذاشت

4- برنامه نویسی به زبان نمودار بلوک توابع (Function Block Diagram)

نمودار بلوک توابع Function Block Diagram یا FBD یکی دیگر از زبان‌های برنامه نویسی گرافیکی سطح بالا است. برخلاف نمودار نردبانی، نمودار بلوک تابعی یا FBD شبیه هیچ نمودار منطقی رله یا مدار الکتریکی از هر نوعی نیست. بلوک‌های اصلی FBD بر اساس عملگرهای منطقی مانند AND، OR و NOT هستند. اما از بعد فیزیکی تفاوتی بین برنامه LD و برنامه FB وجود ندارد.

در مورد زبان برنامه نویسی PLC دلتا تحت عنوان FBD، می‌بایست عنوان شود که این زبان برنامه نویسی معمولاً در صنعت فرآیند (Process industry) استفاده میشود زیرا ظاهر آن شبیه دیاگرام‌های لوله گذاری و ابزار دقیق (P&ID) است که نحوه چیدمان تجهیزات فرآیند را مشخص میکند.

جمع‌بندی

در این مقاله به طور کلی در خصوص زبان برنامه نویسی PLC دلتا صحبت شد و نرم افزارهای مربوط به برنامه نویسی PLC های این شرکت نیز معرفی شدند. در ادامه شرح مختصری از مفاهیم اولیه در خصوص زبان برنامه نویسی PLC دلتا بیان گردید، در نهایت انواع زبان‌های برنامه نویسی مربوط به PLC دلتا معرفی و مقایسه شدند.